Η δράση του επιστήμονα κατά τον Μαξ Βέμπερ .

Η  δράση του επιστήμονα  κατά  τον  Μαξ Βέμπερ .

Η δράση του επιστήμονα είναι μια έλλογη δράση σε σχέση  προς κάποιο σκοπό .Ο  επιστήμονας  θέτει  ως  στόχο  του  να  φθάσει  σε  πραγματολογικές  προτάσεις,  σε  σχέσεις   αιτιότητας  ή  σε  κατανοητικές  ερμηνείες  που  είναι  καθολικά  έγκυρες .

Η  επιστημονική  έρευνα  είναι  λοιπόν  ένα  εξέχον  παράδειγμα  μιας  έλλογης  δράσης  σε  σχέση  προς  κάποιο  σκοπό,    δηλαδή  την  αλήθεια.  Ο  σκοπός  όμως  αυτός  ορίζεται  με  μία  αξιολογική  κρίση, με  μία  κρίση  δηλαδή  πάνω  στην  αξία  της   αλήθειας, που  αποδεικνύεται  με  γεγονότα ή  με  επιχειρήματα  γενικής  ισχύος.

Η  επιστημονική  δράση  είναι  λοιπόν  ένας  συνδυασμός  έλλογης  δράσης  σε  σχέση  προς  κάποιο  σκοπό  και  έλλογης  δράσης  σε  σχέση  προς  μια  αξία  που  είναι  η  αλήθεια . Η  ορθολογικότητα  απορρέει  από  το  σεβασμό  των  κανόνων  της  λογικής  και  της  έρευνας, σεβασμό  αναγκαίο  για  την  εγκυρότητα  των  αποτελεσμάτων  που  επιτυγχάνονται.

Η  επιστήμη,  όπως  την  αντιλαμβάνεται  ο  Βέμπερ, αποτελεί  λοιπόν  μία  πλευρά  της  διαδικασίας  εκλογίκευσης  που   χαρακτηρίζει  τις  σύγχρονες  δυτικές  κοινωνίες. Ο  Βέμπερ  μάλιστα υποδηλώνει, και  συχνά  βεβαιώνει, ότι  οι  ιστορικές  και  οι  κοινωνιολογικές   επιστήμες  της  εποχής  μας  εκπροσωπούν  ένα  ιστορικά  μοναδικό  φαινόμενο,  εφόσον  στους  άλλους  πολιτισμούς  δεν  υπάρχει  το  ισοδύναμο  της  εκλογικευμένης  αυτής  κατανόησης  της  λειτουργίας  και  του  γίγνεσθαι  των  κοινωνιών .

Η  θετική  και  έλλογη  επιστήμη,  την  οποία  ενστερνίζεται ο  Μαξ  Βέμπερ,  είναι  ενσωματωμένη  στην  ιστορική  διαδικασία  εκλογίκευσης .Παρουσιάζει  δύο  χαρακτηριστικά, που  καθορίζουν  τη  σημασία  και  την  περιωπή  της  επιστημονικής  αλήθειας .Τα  δύο  αυτά    ειδοποιά  χαρακτηριστικά  είναι  το  ότι  στην  ουσία  της  δεν  ολοκληρώνεται  ποτέ  καθώς  και  ότι  είναι  αντικειμενική , δηλαδή  έγκυρη  για  όλους, όσοι  αναζητούν  αυτόν  τον  τύπο  αλήθειας, και  ξένη  προς  τις  αξιολογικές  κρίσεις. Ο  επιστήμονας  παρατηρεί  από  την  ίδια  απόσταση  τον  τσαρλατάνο  και  το  γιατρό,  το  δημαγωγό  και  τον  πολιτικό  ηγέτη.

Το  ότι  η  σύγχρονη  επιστήμη  δεν  ολοκληρώνεται  ποτέ  αποτελεί  για   τον  Μαξ Βέμπερ  θεμελιώδες  χαρακτηριστικό  της .Ο  Βέμπερ  δε  θα   αναφερόταν  ποτέ  του, όπως  άρεσε  στον  Ντυρκέμ  να  το  κάνει,  στον  καιρό,  όπου  η  κοινωνιολογία  θα  είναι  πλήρως  συγκροτημένη   και  θα  υπάρχει  πλήρες  σύστημα  κοινωνικών  νόμων. Τίποτε  πιο  ξένο  στον  δικό  του  τρόπο  σκέψης  από  την  προσφιλή  στον  Αύγουστο  Κόντ  παράσταση  μιας   επιστήμης  που  θα  κατορθώσει  να  διατυπώσει  έναν  κλειστό  και  οριστικό  πίνακα  των  θεμελιωδών  νόμων .  Η  «επιστήμη»  των  παλαιών  χρόνων μπορούσε  να  θεωρηθεί  κατά  κάποιον  τρόπο  ως  ολοκληρωμένη,  γιατί  αποσκοπούσε  στη  σύλληψη  των  αρχών  του  όντος.  Η   σύγχρονη  επιστήμη  από  την  ουσία  της  βρίσκεται  αδιάκοπα  στο  γίγνεσθαι,  αγνοεί  όσες  προτάσεις  αναφέρονται  στο  έσχατο  νόημα  των  πραγμάτων, τείνει  προς  ένα  σκοπό  τοποθετημένο  στο  άπειρο  και  ανανεώνει  αδιάκοπα  τα  ερωτήματα  που  τίθενται  στη  φύση .

Σε  όλους  τους  επιστημονικούς  κλάδους,  τις  επιστήμες  της  φύσης  όπως   και  στις  επιστήμες  του  πολιτισμού,  η  γνώση  είναι  μία  κατάκτηση  που δεν  μπορεί  ποτέ  να  φθάσει  στο  τέρμα  της .Η  επιστήμη  είναι  το  γίγνεσθαι  της  επιστήμης.  Μπορούμε  να  προχωρούμε  την  ανάλυση  όλο  και  μακρύτερα,  να  συνεχίσουμε  όλο  και  πιο  πέρα  την  έρευνα  προς  την  κατεύθυνση  των  δύο  απείρων.

Όσον  αφορά  όμως  τις  επιστήμες  της  ανθρώπινης  πραγματικότητας,  της  ιστορίας  και  του  πολιτισμού,  υπάρχει  και  κάτι  ακόμη. Η  γνώση  είναι  εξαρτημένη  από  τα  ερωτήματα   που  ο  επιστήμονας  θέτει  στην  πραγματικότητα. Στο  μέτρο  που  η  ιστορία  προοδεύει  και  ανανεώνει  τα  αξιολογικά  συστήματα  και  τα  μνημεία  του  πνεύματος,  ο  ιστορικός  και  ο  κοινωνιολόγος  έρχεται  αυθόρμητα  να  θέσει  στα  παρελθόντα  και  στα  παρόντα  γεγονότα  καινούργια  ερωτήματα. Εφόσον  η  ιστορία-πραγματικότητα  ανανεώνει  την  περιέργεια  του  ιστορικού   ή  του  κοινωνιολόγου,  γίνεται  αδύνατο  να  βάλουμε  στο  νού  μας  μια  ολοκληρωμένη  ιστορία  ή  κοινωνιολογία. Η  ιστορία  και  η  κοινωνιολογία  θα  μπορούσαν  να  ολοκληρωθούν  μόνο  αν  το  ανθρώπινο  γίγνεσθαι   έφθανε  στο  τέρμα  του. Θα  πρέπει  να  χάσει  η  ανθρωπότητα  την  ικανότητα  να  δημιουργεί  έργα  για  να  είναι  οριστική  η  γνώση  των  ανθρώπινων  έργων .

Μαξ  Βέμπερ  από  τον  Ραϋμον  Αρόν  στην  εξέλιξη  της  κοινωνιολογικής  σκέψης .

Μετάφραση  Μπάμπης  Λυκούδης. Εκδόσεις  Γνώση σελ 691-693

Advertisements

Ετικέτες: , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: